7

چند بار مُردم؟ نمی توانم دقیق بگویم. دو بار، سه بار شاید. اگر سگ جانی این طوریست، سگ هم هر بار کوچکتر می شود، جان هر بار تخفیف می یابد. خفت می کشد لابد.

بنگر

بنگر ز جهان چه طرف بربستم؛ هیچ
وز حاصل عمر چیست در دستم؛ هیچ
شمع طربم ، ولی چو بنشستم ؛ هیچ
من جام جمم، ولی چو بشکستم؛ هیچ

خیام

6

بهش گفتم چی دارد به سرم می آید. و گفتم جالب این است که آدم خودش می داند بعد از هر مرحله به کجا می رسد.
آدم از بس دنبال بک چیز گمشده ی ابدی می گردد، خسته می شود. نه تنها از خودِ جستجو، که از دیگران و از خودش هم خسته می شود.  بعد آدم دلش می خواهد برگردد. دلش می خواهد بشود یک برگ. بشود یک ذره ی گرد و خاک در هوا. بشود یک چیزی که این همه پیچیده نباشد. بشود یک چیز میرا.
ما آدم ها موجودات جاودانی هستیم. نمی میریم چون از ما خاطره دارند. در یادِ هم می مانیم. حالا هم چیزهایی ساخته ایم که ما را مرتب به یاد دیگران بیاورند. حالا دیگر صداها و واژگان با گذر زمان محو و کم رنگ نمی شوند، چه باد بوزد، چه صندوق را نم بزند. من نمی خواهم این همه چیز را. من نمی خواهم یاد و خاطره ای اذیتم کند. توان توقفش را هم ندارم. برای همین دلم می خواهد بشوم یک برگ. یا یک ذره ی گرد و خاک در هوا. بشوم یک چیزی که پدید آمده باشد تا وظیفه اش را انجام بدهد و برود؛ مدعی نباشد. روح نداشته باشد. در همین حد.

یخ تنهایی

روز یکشنبه مهمان سر زده داشتیم. برای اولین بار بود که از این مهمان پذیرایی می کردم. خواهرانم درس و خرید هفتگی را بهانه کرده و جیم شده بودند. مادر نبود که به دادم برسد. سراسر شکنجه ی روحی-روانی بود. هیچ چیز مشترکی نیافتیم که برای هر دویمان جالب باشد. می دانستم چرا اصرار داشت تمام روز پیشم بماند. تنها بود.

شب، بعد از این که به خانه اش رساندمش، به حرف هایی که زده شده بود فکر کردم.
مهم ترین موضوع، تفاوت ماشین لباس شویی هایی بود که تا به حال داشته ایم. البته به اهمیت جاروبرقی هم کمی توجه نشان داده بودیم. شنیده بود که حرف از مجلس ختم قرآن و سفره ی صلوات به میان آوردن، کمکی به باز شدن یخ نمی کند. لطف دیگری که در حقم کرده بود، این بود که هر وقت گپ ها به مرز بدگویی از آشنایان مشترک نزدیک می شد، بی مقاومت همراهی ام می کرد تا موضوع را دور بزنیم. تنها کسی بود که در پنج سال گذشته، این لطف را کرد.

به نظرم هشت سال از من کوچکتر است. خواهش کرد هر وقت خواستم، به دیدنش بروم-اشتراک حس تنهایی را، ناگفته، به میان آورده بود. این کار را می کنم؟ نه.

بی

قورباغه ی دلم
بی آواز می جهد باز؛
شهزاده ام رفت.

مرد نه آنستکه ...

آدم باید بتواند ریشه ی ناکامی هایش را پیدا کند گرنه همین جور خودخوری می کند و خودخوری می کند. بعد باید بلد باشد که چطور این کار را بکند. ریشه یابی را می گویم. در این راه، گاهی ممکن است آدم بیفتد در چاه افسردگی.

همین جا بود که گفته بودم فهمیده ام به کی می گویند مرد. آن موقع رفته بودم دنبال یک سری تغییرات. سیم خاردارهایی را که دورم داشتم، برداشته بودم بلکه چشمم باز شود. و بعد از دو سال شاید، فهمیدم که ذهن و احساس، چقدر ماهرانه با آدم بازی می کنند. نه این که قبلن این را ندانسته باشم. می دانستم اما این قدر ملموس تجربه اش نکرده بودم.

سیم خاردارها را باز می کنی. هفت خوان دوستی ها را به سه خوان تقلیل می دهی. خیلی جالب، به همه احساس مهر می کنی. واقعن جالب است. برچسب ها و نام ها هم رفته رفته کم رنگ می شوند. تو خوبی. تو با هر کسی دمخور می شوی. بغض هایت را حل کرده ای. هر گفت و گویی برایت ارزشمند است. با توجه و علاقه در گفت و گوها شریک می شوی. مثلن به تو می گویند چقدر از فلانی بدشان می آید. تو می دانی آنها با وجود این حس، چقدر به فلانی نیاز دارند. این را، حتی این را، زیبا می بینی چون به هر حال بخشی از داد و دِه زندگیست. هر کاری، هر تجربه ای را یک نیروی مثبت و زیبا می بینی که تو را به جلو می راند. و تو شادمان این پیشروی را حس می کنی. انسانیت برایت یک مفهوم دست یافتنی به نظر می رسد. همیشه انرژی هستی و یاد آن تو را احاطه کرده است. تو در متن خودِ زندگی زندگی می کنی. برای مدتی.

برای مدتی آدم حس سرخوشیِ (به نظر من کاذب) می کند. اما کسی که همیشه حلقه ی دوستانش کوچک بوده، به تعداد انگشتان یک دست شاید، تا مدت زیادی نمی تواند در این بازی موفق بماند. بالاخره یک جایی، یک چیزی، یک آدمی، یک کاری، به من گفت هی، مطمئنی که تظاهر نمی کنی؟ چون می دیدم یک چیزی ناراحتم می کند و معلوم بود که از خودم دوری می کنم اما همچنان به نهضت ادامه می دهم. همه ی این ها برای بهتر بودن است. بعد در این سن، درگیر سوالاتی شده بودم که خیلی ها در نوجوانی می میرند تا جوابشان را بدانند. آمدنم بهر چه بود و الخ.

سرخورده می شدم وقتی می دیدم بعضی آدم ها چقدر حسابگری می کنند. هر قدر برایشان مایه بگذاری باز طلبکارند. وقتی می بینند در دیزی باز است، حیای شان قدر حیای گربه می شود. داشتم حس یک مسیحی فداکار را تجربه می کردم که می گذارد به هر دو طرف صورتش سیلی بزنند. نمی دانم آدم های دور و بر من این طورند یا من استعداد جذب این طور آدم ها را دارم یا هردو؟ این ها مرد نیستند. بعد آدم کم کم حس ناخوشایندی بهش دست می دهد. می بیند با وجود خوردن و خوابیدن و جنبیدن در میان خلق باز تشنه ی انسانیت است. آدم دلش می خواهد این خلق حد خود را بداند. آدم هوس می کند هفت خوانش را باز مرتب بچیند. آدم می داند که می تواند حال بیشترِ این جور آدم ها را به راحتی آب خوردنی، بگیرد، اما تا کی؟ خب، می دانید؟ آدم دوست ندارد همیشه ملعون باشد. متوجه هستید؟ همان تنها بگردد، بهتر است.

what else?

what else could it be?
I could draw a line;
One side light,
One side dark.
End of the battle.

سخن بگو

چرا سکوت کرده ای! آیا عشق تو گیاهیست
چنان ضعیف که هوای
نبودنم خائنانه می پژمرد زیبایی دیروزش را؟

طلبی هست که بدهکارم؟
لطفی هست که مرحمت کنی؟

همیشه در خاطر من بوده ای
خاطری که با توجه
بی پایان
در خدمت تو بوده است
خاطری که خسیسانه ترین خواسته اش
چیز دیگری نیست
جز آنچه شادی تو می بخشد.

سخن بگو ــ گرنه این دل گرم،
که زمانی
هزار لذت شیرین تو را و مرا
آزادانه در بر می گرفت،
ویران تر و سردتر و محنت زده تر خواهد شد
از لانه ی متروک و پربرف پرنده ای
-در میان بوته نسترن های بی برگ.
سخن بگو، تا گمان های شکنجه گرانه ام پایان خود را بدانند.


ویلیام وردزورث (۱۸۵۰-۱۷۷۰)

با علاقه و احترام به قلمت، کدئین جان!

به سادگی و به روشنی حال شبه فمنیست ها را گرفت و حرف دل من را هم زد: روز زن در خود شکلی از تبعیض را نهفته دارد.

حظیظ و الخ

آخر چطور واژه ی حظیظ را نشنیده بودید؟ این از کلماتی بود که خوانده بودم اما هیچ وقت به کار نبرده بودم. مثل خیلی از واژه های دیگر که می خواندم، اما حتی یک بار هم از آنها استفاده نمی کردم؛ مثل «به صرافت افتادن». البته که به صرافت افتادن از مد افتاده و قدیمی شده. اما مطمئن نیستم که تاریخ مصرف حظیظ گذشته باشد.

بله، عربیست و باید معادل فارسی اش را به کار برد. جای نگرانی نیست. در ویرایش ترجمه، این کار را می کنم. فقط نگرانی من از این بود که نکند این واژه کاملن من- در آورد-ی باشد و فقط برای خودم معنی داشته باشد.

 در همین جا اعتراف می کنم که بعضی واژه ها را تا مدت ها نمی دانستم چطور باید خواند و به ناچار حدس می زدم که زیر و زبر را کجا باید گذاشت. مثلن «الخ». هنوز هم واژه هایی هستند که در درست خواندن شان شک دارم. 

می شود فهرستی بلند بالا از واژه هایی بنویسم که بلد نیستم بخوانم شان. این جاست که به اهمیت بلند خوانی و کتاب خواندن برای دیگری پی می برم. پس برای دیگران کتاب بخوانیم، چون برای خودمان هم خوب خواهد بود.